Microservice Patterns
CQRS
Tách model dùng để thay đổi dữ liệu khỏi model dùng để đọc, để mỗi bên được thiết kế và scale đúng cho việc của mình — và học cách sống chung với read model luôn chậm hơn một chút.
Sau bài này bạn sẽ
- Giải thích vì sao một model hiếm khi hợp cho cả ghi lẫn đọc phức tạp.
- Xây read model được projection cập nhật từ event.
- Đo và suy luận về độ cũ của dữ liệu (projection lag).
- Xử lý chuyện "đọc được thứ mình vừa ghi" và rebuild projection.
Nên đọc trước
Tổng quan
Thư viện giữ một sổ đăng ký sách chính thức (chính xác, chuẩn hoá, cập nhật cẩn thận) và in riêng một cuốn danh mục sắp xếp đúng theo cách người đọc hay tìm. Thủ thư cập nhật sổ đăng ký; người đọc tra cuốn danh mục, được làm mới ngay sau mỗi thay đổi.
Command Query Responsibility Segregation chia hệ thống thành command side — kiểm tra và áp dụng thay đổi — và query side — phục vụ lượt đọc từ những model được định hình riêng cho từng màn hình. Một projection lắng nghe event từ command side và giữ cho read model luôn được cập nhật.
Vì sao một model thì khó
- Ghi cần model chuẩn hoá để bảo vệ các ràng buộc; đọc cần dữ liệu phi chuẩn hoá theo đúng hình hài một màn hình.
- Lưu lượng đọc thường gấp 10–100 lần lưu lượng ghi, nhưng cả hai lại tranh nhau cùng một database.
- Mỗi màn hình mới lại thêm join và index, làm lượt ghi chậm đi.
Chạy thử
So sánh độ trễ giữa A và B, rồi nhìn ô Lượt đọc dữ liệu cũ (%). Ở C projection chạy chậm: lượt đọc vẫn nhanh nhưng nhiều lượt trả về "sự thật của hôm qua". Bấm nút dừng projection và xem tỉ lệ dữ liệu cũ tăng vọt.
Sống chung với dữ liệu cũ
- Đọc được thứ mình vừa ghi: sau một command, trả về trạng thái mới ngay từ command side, hoặc cho UI hiển thị trước thay đổi (optimistic UI).
- Kiểm tra version: response của command mang theo version; UI chờ (một chút) cho tới khi read model bắt kịp version đó.
- Theo dõi projection lag tính bằng thời gian, không chỉ bằng số event, và cảnh báo khi vượt mức sản phẩm chấp nhận được.
Phác thảo triển khai
// Command side: kiểm tra, thay đổi write model, publish event (qua outbox).
@Transactional
public void changeShippingAddress(ChangeAddress cmd) {
Order order = orders.findById(cmd.orderId()).orElseThrow();
order.changeAddress(cmd.address()); // các ràng buộc nằm ở đây
outbox.save(OutboxEvent.of("Order", order.id(), "OrderAddressChanged", new OrderAddressChanged(order.id(), order.version(), cmd.address())));
}
// Projection: giữ một dòng phi chuẩn hoá cho mỗi đơn, phục vụ màn hình "Đơn của tôi".
@KafkaListener(topics = "order-events", groupId = "my-orders-projection")
@Transactional
void on(OrderAddressChanged e) {
jdbc.sql("UPDATE my_orders_view SET address = :a, version = :v WHERE order_id = :id AND version < :v")
.param("a", e.address().toString()).param("v", e.version()).param("id", e.orderId())
.update(); // kiểm tra version: idempotent, bỏ qua event cũ
}
// Query side: một lượt đọc có index, không join.
public List<MyOrderRow> myOrders(String customerId) {
return jdbc.sql("SELECT * FROM my_orders_view WHERE customer_id = :c ORDER BY placed_at DESC LIMIT 20")
.param("c", customerId).query(MyOrderRow.class).list();
}Nâng cao Projection phải rebuild được: giữ event (hoặc luồng CDC) đủ lâu để replay vào một read model mới, dựng model mới song song với model cũ, và chuyển lượt đọc sang khi nó đã bắt kịp. Đây cũng là cách thêm read model mới cho một màn hình mới.
Đánh đổi
| Được | Mất | |
|---|---|---|
| Hiệu năng | Lượt đọc chỉ là một lần tra có index; hai phía đọc và ghi scale riêng. | Mỗi thay đổi bị ghi hai lần (write model + read model). |
| Nhất quán | Command side vẫn nhất quán chặt chẽ. | Read model chỉ nhất quán sau cùng; UX phải tính tới dữ liệu cũ. |
| Độ phức tạp | Mỗi model đơn giản cho đúng việc của nó. | Projection, rebuild và giám sát là thêm thành phần — quá tay với CRUD đơn giản. |
Lưu ý khi chạy production
- Chỉ áp dụng CQRS cho những phần của domain thật sự cần, không phải cho cả hệ thống.
- Làm projection idempotent (kiểm tra version) — event chắc chắn sẽ bị giao lại.
- Theo dõi projection lag của từng read model và đưa lên dashboard.